PARTNER PORTALU

Uchwała Sądu Najwyższego podważa możliwość stosowania kary umownej za brak zapłaty

Siedmioosobowy skład Sądu Najwyższego uznał pod koniec listopada 2019 r., że zastrzeżenie kary umownej nie jest dopuszczalne na wypadek odstąpienia od umowy z powodu braku zapłaty wynagrodzenia. Jak uchwała III CZP 3/19 zmienia sytuację generalnych wykonawców, tłumaczy r.pr. Michał Siembab, partner w kancelarii GKR Legal.

Autor: housemarket.pl 05 lutego 2020 12:31

Spór na linii inwestor – wykonawca

Stan faktyczny sprawy rozpatrywanej przez sędziów Sądu Najwyższego przedstawiał się następująco: strony w umowie o roboty budowlane wpisały, że inwestor zapłaci generalnemu wykonawcy karę umowną w razie odstąpienia wykonawcy od umowy z powodu okoliczności leżących po stronie inwestora. Była to klasyczny zapis o karze umownej za odstąpienie, którą można spotkać w co drugiej umowie o roboty budowlane. Inwestor nie zapłacił wynagrodzenia w terminie, a wykonawca odstąpił od umowy naliczając karę umowną. Ostatecznie sprawa trafiła do Sądu Najwyższego, a ten 20 listopada 2019 r. podjął uchwałę, zgodnie z którą nie jest dopuszczalne zastrzeżenie kary umownej na wypadek odstąpienia od umowy z powodu niewykonania zobowiązania o charakterze pieniężnym. A takim właśnie jest zobowiązanie do zapłaty wynagrodzenia.

Dlaczego ta uchwała jest taka ważna dla wykonawców robót budowlanych?

Chociaż nie ma jeszcze pisemnego uzasadnienia to z pewnością z uchwały płynie dla generalnych wykonawców następujący wniosek: w razie odstąpienia od umowy przez generalnego wykonawcę ze względu na brak zapłaty wynagrodzenia, kara umowna, nawet jeśli byłą zastrzeżona, mu się nie należy.

Uchwała ta niewątpliwie komplikuje znacząco życie generalnym wykonawcom. Stosowane w obrocie gospodarczym kary umowne za odstąpienie w związku z brakiem płatności, z jednej strony zapewniały generalnemu wykonawcy wymierną rekompensatę za straty powstałe wskutek nierealizowania kontraktu, na którym miał przecież zarobić. Z drugiej działały na inwestora mobilizująco, bo musiał liczyć się z tym, że niepłacenie mu się po prostu nie opłaci. Po uchwale Sądu Najwyższego każdy generalny wykonawca dwa razy zastanowi się, czy odstępować od umowy za brak płatności skoro nie będzie mógł naliczyć już kary umownej.

Co więc mogą zrobić generalni wykonawcy w przypadku sporu z inwestorem

Zdecydowanie łatwiej będą mieli ci przedsiębiorcy, którzy swoje umowy z inwestorami będą dopiero negocjować. Wiedzą już, że kara umowna za odstąpienie za brak zapłaty jest nieskuteczna, co z pewnością skieruje ich zainteresowanie w stronę tzw. zastrzeżenia gwarancyjnego. To stanowcze zobowiązanie inwestora do zapłaty, niezależne od jego winy, które nie ma charakteru kary umownej. Biorąc jednak pod uwagę, że to częściej inwestor jest silniejszą stroną relacji biznesowej, przekonanie go, aby przyjął na siebie odpowiedzialność gwarancyjną może być zadaniem z gatunku „mission impossible”. W związku z tym nie spodziewałbym się wysypu tego rodzaju postanowień umownych.

Gorzej mają te firmy, które już realizują zawarte umowy. Mogą one wprawdzie poprosić swoich inwestorów o zawarcie do umów stosownych aneksów, pozwalających na dochodzenie kary umownej w razie odstąpienia od umowy w związku z brakiem płatności, ale konia z rzędem temu, kto znajdzie inwestora, który wyrazi na to zgodę.

Pomoże gwarancja zapłaty

Czy zatem wykonawcy powinni porzucić nadzieję, że w razie odstąpienia od umowy za brak płatności będą mogli naliczyć karę umowną? Jak mawiają prawnicy „to zależy”. Mianowicie od dokładnej treści umowy. Zakładając jednak, że mielibyśmy zastrzeżoną karę umowną za odstąpienie z winy inwestora, bez wskazania, że kara dotyczy tylko braku płatności (czyli tak jak w stanie faktycznym sprawy rozpatrywanej przez Sąd Najwyższy) istnieje sposób, który umożliwiłby generalnemu wykonawcy naliczenie kary.

REKOMENDOWANE DLA CIEBIE

SPOŁECZNOŚCI

House Market: polub nas na Facebooku

Obserwuj House Market na Twitterze

RSS - wiadomości na czytnikach i w aplikacjach mobilnych

Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. O celach tego przetwarzania zostaniesz odrębnie poinformowany w celu uzyskania na to Twojej zgody. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.